Instalacja elektryczna w domu drewnianym
Instalacja elektryczna w drewnianym domu musi mieć zabezpieczenia przez pożarem. A jeśli dom stoi daleko od innych budynków, niezbędna będzie też instalacja odgromowa.
O tym, jak podłączyć budynek do sieci elektroenergetycznej, decyduje rejonowy zakład energetyczny. Na nasz wniosek wydaje tzw. warunki techniczne przyłącza, w których określa, jak należy wykonać przyłącze do sieci (linią napowietrzną czy kablem podziemnym), gdzie umieścić skrzynkę licznikową i główne bezpieczniki, a także, jaka jest wartość przydzielonej nam mocy i sposób ochrony przed porażeniem prądem.
Od słupa do gniazdka
Jeśli prąd do domu doprowadza kabel podziemny, skrzynki licznikowe na zewnątrz wbudowuje się w ogrodzenie, a jeśli zasilanie jest prowadzone linią napowietrzną - na ścianie budynku. Wewnątrz domu (najlepiej w pobliżu wejścia) umieszcza się tzw. centralną rozdzielnicę (szafkę rozdzielczą), w której znajdą się urządzenia zabezpieczające i sterujące instalacją.
Wszelkie prace pomiędzy linią energetyczną a rozdzielnicą może wykonać jedynie elektryk koncesjonowany przez zakład energetyczny, a pracownik zakładu odbiera i sprawdza gotowe przyłącze przed oddaniem do użytku.
Obwody wewnętrzne
Przy budowie instalacji wewnątrz domu mamy większą dowolność w wyborze rodzaju i sposobu prowadzenia przewodów, osprzętu, wydzielania obwodów oświetleniowych i zasilających gniazda. Jednak i te prace trzeba powierzyć uprawnionemu elektrykowi, który musi przynajmniej sprawdzić, czy wszystko jest zgodne z obowiązującymi przepisami i normami w zakresie bezpiecznego użytkowania.
W każdej instalacji należy wydzielić co najmniej dwa obwody - jeden zasilający punkty oświetleniowe (maksimum 20 lamp sufitowych i kinkietów) oraz drugi do gniazd wtykowych (maksymalnie dziesięć sztuk). W praktyce jeszcze oddzielnie zasila się odbiorniki o dużej mocy (kuchnie elektryczne, bojlery, pralki), a także urządzenia sterowane wyłącznikami czasowymi lub zmierzchowymi (np. ogrzewanie, oświetlenie zewnętrzne). Każdy obwód chroniony jest przed zwarciem lub przeciążeniem odpowiednio dobranym bezpiecznikiem, umieszczonym na tablicy rozdzielczej. Bezpieczniki montowane bliżej zasilania muszą mieć wyższą wartość od tych, które znajdują się bliżej odbiornika. Chodzi o to, aby w razie awarii odłączył się tylko ten uszkodzony obwód.
Na wierzch lub w ścianie
W domach o konstrukcji drewnianej z pokryciem ścian z płyt gipsowo-kartonowych przewody można ciągnąć pod tym pokryciem, a gniazdka i kontakty montuje się w typowych puszkach osadzonych w płytach. Przewody prowadzi się w elastycznych rurkach instalacyjnych (w tzw. peszlu) lub przewodami wielożyłowymi w podwójnej izolacji typu YDYt lub YDYp.
Przy przejściu przez drewniane elementy konstrukcyjne trzeba stosować przelotki. Należy unikać przewiercania belek, gdyż utrudnia to montaż instalacji i naprawy; lepsze są “półokrągłe wybrania” na brzegach krokwi i belek - przewody są wtedy podwieszane, a nie przeplatane przez otwór.
Montując przewody i osprzęt na ścianach warstwowych, trzeba uważać, aby nie uszkodzić warstwy izolacji paroszczelnej, a ewentualne przebicia zakleić, aby nie przenikała przez nie para wodna.
W domach z bali, które są jednocześnie jednowarstwową ścianą (czasem pokrytą drewnianą boazerią), przewody prowadzi się nie w ścianie, lecz w listwach przypodłogowych lub na uchwytach po wierzchu ściany. Przewody typu YDYp powinny mieć izolację na napięcie co najmniej 750 V, a rozgałęzienia robi się w puszkach nawierzchniowych. Także gniazda i wyłączniki w takiej instalacji będą nawierzchniowe.
Pod zwykłym osprzętem należy zakładać podkładki z blachy - zapobiegają one przeskokowi iskry (powstającej w momencie wyłączania prądu) na elementy drewniane i ułatwiają odprowadzenie ciepła wytwarzanego w gnieździe wokół wtyczki. Wszystkie połączenia należy dobrze dokręcić, aby się nie przegrzewały.
Na strychach i tam, gdzie jest duże zapylenie, stosujemy gniazda hermetyczne. Łatwo palny pył drzewny może gromadzić się wewnątrz puszek lub opraw.
Od porażenia, pożaru…
Skutki porażenia prądem w drewnianym domu są z reguły mniej groźne niż w domach murowanych. Niemniej jednak przepisy wymagają stosowania odpowiednich urządzeń zabezpieczających. W nowych instalacjach taką funkcję pełni wyłącznik różnicowo-prądowy, który montuje się w rozdzielnicy. Jeśli gdzieś w obwodzie nastąpi zwarcie, przebicie izolacji lub gdy ktoś dotknie przewodu pod napięciem, wyłącznik natychmiast odłącza prąd. Wyłącznik chroni też przed wywołaniem pożaru przez instalację elektryczną. Dzięki wysokiej czułości (typowy prąd zadziałania to 30 mA) urządzenie to reaguje nawet na nieznaczne przebicia i przegrzania izolacji.
Zamontowanie wyłącznika wymaga prowadzenia instalacji przewodem trójżyłowym, konieczne jest bowiem uziemienie ochronne wszystkich odbiorników.
…i od pioruna
Typowym zabezpieczeniem takiego domu będzie ułożony wzdłuż kalenicy przewód (tzw. zwód poziomy) ze stalowej linki lub płaskownika, umocowany na wysięgnikach. Przy pokryciach dachu z blachy samo pokrycie jest dobrym zabezpieczeniem - wystarczy połączyć je przewodem odprowadzającym z uziemieniem. Połączenia z instalacją odgromową wymaga też wystający ponad dach komin, szyby wentylacyjne, anteny.
Sposób ułożenia przewodów, liczba odprowadzeń oraz system uziemienia zależą od wielkości budynku i warunków otoczenia, a opracowanie właściwej instalacji należy powierzyć doświadczonemu elektrykowi. Kontrolę instalacji elektrycznej i odgromowej, w tym dokonanie pomiaru skuteczności uziemienia ochronnego, trzeba zlecić fachowcowi nie rzadziej niż raz na pięć lat.
CENNIK
Ceny bez VAT w IV kwartale roku 1999
Rozdzielnice naścienne jednorzędowe bez drzwiczek typu RN-1x12 - 30,93-48,3 zł/szt.
Rozdzielnice wnękowe, dwurzędowe, stalowe z drzwiczkami RW 2x12 - 69,92-77,7 zł/szt.
Plafoniera 16.S.003 do żarówek 60 W, z kloszem o średnicy 250 mm - 13,5-21,11 zł/szt.
Łączniki p/t klawiszowe, 250 V/6A, standart Polo System - 1-biegunowe - 4,65-10 zł/szt.
Łączniki n/t-w/t klawiszowe, 250 V, 10 A, 1-biegunowe Łsz 523 - 2,55-3,65 zł/szt.,
Gniazda wtyczkowe natynkowe izolacyjne 2-biegunowe bryzgoodporne podwójne 2x2P+Z, 10/16 A, 250 V, n.f. 563 - 5,09-6,7 zł/szt.
Gniazda wtyczkowe 2-biegunowe p/t standard Polo System 10A/16A, 250 V, w obudowie zwykłej - podwójne z uziemieniem - 8,69-15,2 zł/szt.
Przewody okrągłe Cu jednodrutowe w izolacji i powłoce poliwinitowej typu YDY 3 x 1,5 mm/kw, 750 V - 1,04-1,85 zł/szt.; typu YDY 4 x 1,5 mm/kw, 750 V - 1,33-1,66 zł/szt.
Ceny robót (z materiałem):
Ułożenie rury RS 29 w drewnie - 11,06 zł/m.
Montaż uchwytów pod rury stalowe na drewnie (uchwyty - klamerki stalowe) - 1,71 zł/m.
Ułożenie przewodu kabelkowego YDY 3x1,5 mm/kw - 2 zł/m.
Montaż: wyłącznika 1-biegunowego p/t standard podstawowy - 6,79 zł/szt.; oprawy typu plafoniera 2x60 W - 31,23 zł/szt.; gniazda podwójnego 2x2P+Z 10/16A p/t - 9,41 zł/szt.
Ceny materiałów i robót w III kwartale 1999 r. na podstawie wydawnictw Sekocenbud opracował OWEOB “Promocja”
CEZARY JANKOWSKI, “ŁADNY DOM”